Redactie of correctie? Dit is het verschil

Wat is het verschil tussen redactie en correctie? Eenvoudig gezegd: bij redactie werk je aan je verhaal en je zinnen, bij correctie gaan de laatste fouten eruit.

Het verschil tussen redactie en correctie in het kort

  • Verhaalredactie gaat over je verhaal: plot, spanning, personages en opbouw.
  • Tekstredactie gaat over je zinnen: stijl, leesbaarheid en consistentie.
  • Correctie haalt de laatste fouten eruit: spelling, leestekens en opmaak.

Het klinkt allemaal een beetje hetzelfde. En dat correctie wél redactie is, maar redactie níet per se correctie betekent, maakt het niet makkelijker. Daarom laat ik het je liever zien. Volg één tekstfragment door alle drie de redactierondes.

Het fragment: de eerste versie

Dit is een verzonnen fragment uit een feelgoodroman. Lotte komt na drie jaar terug in het dorp waar haar moeder een bakkerij heeft.

Lotte stond voor de deur van de bakkerij. Ze keek naar de deur. Ze was eigenlijk best wel zenuwachtig. Drie jaar geleden was ze uit het dorp vertrokken, na de ruzie met haar moeder over de verkoop van het huis van haar oma, die in 1987 samen met opa Henk de bakkerij was begonnen, en die later ziek werd. Ze haalde diep adem en duwde de deur open. Het belletje rinkelde. ‘Lotte?’ zei haar moeder verbaasd. ‘Wat doe jij hier.’ Lotte wist niet wat ze moest zeggen. Ze keek naar de vloer.

Zie jij al wat er beter kan? Laten we het per ronde bekijken.

Ronde 1: verhaalredactie

Bij verhaalredactie (of: inhoudelijke redactie) kijkt de redacteur naar het grote geheel. Helemaal uitgezoomd, dus. Een inhoudelijk redacteur herschrijft je tekst niet, maar stelt vragen en geeft advies. Bij dit fragment zou dat zoiets kunnen zijn:

  • Is dit het goede moment voor het vertellen van het achtergrondverhaal? De lezer wil weten hoe Lotte en haar moeder op dit moment op elkaar reageren. Het verhaal over oma, opa en de verkoop van het huis haalt de vaart eruit. Kan dat later komen, bijvoorbeeld in een gesprek?
  • Wat wil Lotte? Ze komt na drie jaar terug, maar staat alleen naar de vloer te kijken. Waarom is ze er? Geef haar een doel, dan krijgt de scène spanning.
  • Waar begint de scène? Ze staat voor de deur, kijkt naar de deur en duwt de deur open. Kan de scène beginnen op het moment dat ze binnenstapt?

Met die vragen gaat de auteur zelf aan de slag. Dit zou de herschreven versie kunnen zijn:

Het belletje boven de deur klonk nog precies hetzelfde. Lotte bleef op de drempel staan. Ze was eigenlijk best zenuwachtig. Achter de toonbank keek haar moeder op, met bloem tot aan haar ellebogen. ‘Lotte?’ zei ze. ‘Wat doe jij hier.’

Lotte had de hele treinreis geoefend wat ze zou zeggen, maar nu wist ze het ineens niet meer. Ze haalde een envelop uit haar tas en legde hem op de toonbank.

‘Ik heb de brief van de notaris gekregen,’ zei ze. ‘Ik denk dat we moeten praten.’

De scène is nu korter en spannender, en Lotte heeft een reden om er te zijn. Het verhaal staat. Tijd voor de zinnen.

Ronde 2: tekstredactie

Bij tekstredactie werk ik zin voor zin. Ik maak je tekst sterker en leesbaarder, en zorg dat de lezer niet blijft hangen op woorden. In dit fragment zie ik:

  • ‘Ze was eigenlijk best zenuwachtig’ vertelt hoe Lotte zich voelt. Sterker is het als de lezer dat zelf ziet, bijvoorbeeld aan haar lichaamstaal. En ‘eigenlijk best’ zijn stopwoordjes die je zin zwakker maken.
    (Ik geef dit aan in een opmerking, met eventueel een voorbeeld voor de verbeterde zin.)
  • De alinea-indeling klopt niet. Als de focus op een ander personage komt te liggen, begin je een nieuwe alinea, en spring je in. (Dit verbeter ik)
  • De punt na ‘Wat doe jij hier.’ Ik vermoed dat de auteur hier bewust voor koos, om de moeder vlak en koel te laten klinken. Omdat ik het niet zeker weet, vraag ik het in een opmerking in plaats van het zomaar te veranderen.
  • ‘Toonbank’ staat er twee keer kort na elkaar. (Ik geef dit aan, met een tip hoe je het kunt oplossen)
  • ‘Ineens’ voegt niets toe, want ‘nu’ zegt het al. Het is een woord dat de boek vertraagt. (Ik schrap een woordje.)

Na de tekstredactie (door mij, en daarna nagelopen door de auteur) ziet het fragment er misschien zo uit:

Het belletje boven de deur klonk nog precies het zelfde. Lotte bleef op de drempel staan, haar handen klam om het hengsel van haar tas. Achter de toonbank keek haar moeder op, met bloem tot aan haar ellebogen.

‘Lotte?’ Wat doe jij hier?’

Lotte had de hele treinreis geoefend wat ze zou zeggen. Nu wist ze het niet meer. Ze haalde een envelop uit haar tas en legt hem tussen de broodjes voor haar moeder neer.

‘Ik heb de brief van de notaris gekregen. Ik denk dat we moeten praten.’


Mooi, toch? Maar kijk nog eens goed.

Ronde 3: correctie

Er zijn wat foutjes ingeslopen terwijl de tekst werd aangepast. Zie jij ze?

  • ‘het zelfde’ schrijf je als één woord: hetzelfde.
  • ‘Lotte?’ Wat doe jij hier?’ Daar staat een aanhalingsteken midden in de zin. Het hoort één zin te zijn: ‘Lotte? Wat doe jij hier.’
  • ‘legt hem’ staat in de tegenwoordige tijd, terwijl het verhaal in de verleden tijd staat. Dat wordt legde.

Dit zijn de kleine foutjes die ik in de correctieronde verbeter. Ik kijk hier dus niet meer naar de scènes van het verhaal, alleen nog naar letters en interpunctie.

De eindversie:

Het belletje boven de deur klonk nog precies hetzelfde. Lotte bleef op de drempel staan, haar handen klam om het hengsel van haar tas. Achter de toonbank keek haar moeder op, met bloem tot aan haar ellebogen.

‘Lotte? Wat doe jij hier?’

De hele treinreis had Lotte geoefend wat ze zou zeggen. Nu wist ze het niet meer. Ze haalde een envelop uit haar tas en legde hem tussen de broodjes voor haar moeder neer.

‘Ik heb de brief van de notaris gekregen. Ik denk dat we moeten praten.’


Vergelijk dat eens met de eerste versie. Zelfde scène, zelfde personages, maar een heel ander leesgevoel!

Welke ronde heb jij nodig?

Waar sta je?Wat past bij je?
Het verhaal is wat jou betreft af. Tijd voor iemand met verstand van zaken om samen met jou te zorgen dat het technisch goed in elkaar zit.Inhoudelijke redactie
Je verhaal heeft een stevig fundament, maar de tekst moet nog onder handen genomen worden.Tekstredactie (doe ik voor je!)
Je tekst is af en geredigeerd, en je boek gaat binnenkort naar de drukkerCorrectie (kan ik verzorgen!)

Wil je weten hoe alle stappen op elkaar volgen, van eerste versie tot drukklaar boek? Lees dan Hoe maak je een boek?

Veelgestelde vragen

Kan ik niet meteen naar correctie?

Nee. Als corrector lees ik op leestekenniveau, volledig ingezoomd op de kleinste details. Zinnen die stroef lopen of een scène die niet klopt, blijven dan staan. Correctie is echt de allerlaatste stap.

Doe jij zowel tekstredactie als correctie?

Ja! Maar… niet bij hetzelfde manuscript. Want ook ik word blind voor tekst waar ik lang aan gewerkt heb. Wil je echt absoluut (op eigen risico) dat ik beide rondes voor je doe, dan moet er ten minste drie maanden tussen de redactieronde en de correctieronde zitten. In die tijd kun jij de opmerkingen bij de tekstredactie verwerken, en doe ik andere opdrachten waardoor ik jouw zetproef weer met frisse ogen bekijk.

Benieuwd wat ik met jouw tekst doe?

Het fragment van Lotte is verzonnen, maar de fouten zijn realistisch. Ik kom ze in bijna elk manuscript tegen. Met de proefredactie redigeer ik de eerste 1.200 woorden van jouw manuscript. Zo zie je precies hoe ik werk, nog voordat je een pakket kiest. (De proefredactie geldt niet voor prentenboeken!)

Pak de proefredactie (€ 25,-)